Vianen

Vianen is een kleine stad ten zuiden van Utrecht aan de linkeroever van de Lek. Stad en heerlijkheid van Vianen behoorden aan het geslacht Brederode. Hendrik van Brederode beschouwde het als een vrijstad, waarin hij geen hoger gezag hoefde te erkennen. Op eigen gezag liet hij dan ook op 17 maart 1558 bekendmaken dat allen die vanwege de nieuwe geloofsopvattingen werden vervolgd in Vianen een veilig toevluchtsoord zouden vinden. Herhaaldelijk vonden in Vianen bijeenkomsten plaats van allerlei edellieden die de kritiek van Brederode op het regeringsbeleid deelden. Ook Willem van Oranje was herhaaldelijk voor overleg in Vianen. In het jaar van de Beeldenstorm, 1566, liet Hendrik van Brederode op 25 september op ordelijke wijze de beelden uit de kerken van Vianen verwijderen. Op 1 oktober werd er voor het eerst in de kerk een calvinistische preek gehouden. In hetzelfde jaar versterkte Brederode de stad in zijn voornemen met koning Filips II de gewapende strijd aan te gaan. Vanouds voerden de Brederodes, die aan de graven van Holland verwant waren, in hun wapen de Hollandse leeuw, voorzien van de zogenaamde 'barensteel'. Brederode liet in Vianen op eigen gezag munten slaan met het Hollandse wapen zonder barensteel, daarmee oude aanspraken hernemend dat de Brederodes recht hadden op de titel graaf van Holland. Daarnaast was hij op propagandistisch terrein actief en liet hij in een eigen drukkerij in Vianen verschillende pamfletten drukken. Bij de komst van Alva week Hendrik van Brederode uit naar Duitsland. Op 5 mei 1567 werd Vianen bezet door de regeringsgetrouwe Erik van Brunswijk.

Anton van der Lem

Literatuur

"Ik zag nooit schooner plek Als Vianen aan de Lek" : Wandeling in en rond de historische binnenstad van Vianen / Jos de Meyere, Ko Ruijter. - Vianen : Gemeente Vianen, 2006. - 76 p. ; 21 cm

Onvoltooide roem : de Heeren van Brederode in de Middeleeuwen : geschiedenis van een riddergeslacht, 1203-1473 / omschrijvende compilatie door Jan H. Verhoog. - Bergen, N.-H. : De Coogh, cop. 1997. - 704 p. : ill. ; 29 cm + bijl. (31 p. : ill.) Bijl. o.d.t.: Drie scripties. - Uitsluitend in de ex. voor intekenaren. - Oorspr. uitg.: 1995. - Met lit. opg. en index. ISBN 90-75440-03-0 geb.

De Grote Geus en het falende Driemanschap / door A. van Hulzen. - Hilversum : Verloren, 1995. - 142 p. : ill. ; 24 cm. Rugtitel: De Grote Geus. - Met reg. ISBN 90-6550-500-8

Vianen : dialoog met de historie / [geschreven door Jos de Meyere ; met medew. van Ko Ruijter]. - [S.l. : s.n.], 1993. - 29 p. : ill. ; 16×16 cm. In opdracht van de Stichting Stedelijk Museum Vianen. - Uitg. ter gelegenheid van de officiële opening van het nieuwe onderkomen van het Stedelijk Museum Vianen.

Vrijstad Vianen / J.A.L. de Meyere. - Vianen : Stichting Stedelijk Museum ; Alphen aan den Rijn : Repro-Holland, 1987. - 54 p. ; 20x24 cm. Met lit. opg.

Wijkplaatsen voor vervolgden : asielverlening in Culemborg, Vianen, Buren, Leerdam en IJsselstein van de 16de tot eind 18de eeuw / Marijke Gijswijt-Hofstra. - Dieren : De Bataafsche Leeuw, cop. 1984. - 244 p. : ill. ; 25 cm + samenvatting in het Engels (p. 245-246). Ook verschenen als proefschrift Amsterdam, 1984. - Met lit. opg., reg. ISBN 90-6707-044-0 geb.

Kasteel Batestein te Vianen : aspecten uit de historie van het kasteel en zijn bewoners / J.A.L. de Meyere en J.M.M. Ruijter. - [Vianen] : Stichting Stedelijk Museum Vianen ; Alphen aan den Rijn : Repro-Holland, 1981. - 73 p. : ill. ; 20×25 cm. Met lit. opg. Geb.

Het oude land van Brederode : Vianen, Lexmond, Ameide, Tienhoven, Meerkerk / [onder red. van C. Baardman ... et al.]. - Den Haag : Voorhoeve, [1965]. - 127 p. : foto's. ; 27 cm. Nederlandse, Engelse, Franse en Duitse tekst.

Le role d'Henri de Brederode et la situation juridique de Vianen pendant l'insurrection des Pays-Bas / H. de La Fontaine Verwey. In: Revue du Nord : histoire & archéologie : Nord de la France, Belgique, Pays Bas, ISSN 0035-2624: vol. 40 (1958), pag. 297-302.

Le role d'Henri de Brederode et la situation juridique de Vianen pendant l'insurrection des Pays-Bas / H. de La Fontaine Verwey. - Lille [etc.], [1958]. - 8º. Overdr. uit : Mémoires de la Soc. d'histoire du droit des pays flamands, picards et wallons ; no. 4 (Mélanges dédiés à la mémoire de Raymond Monier).

Over enige boeken te Vianen gedrukt tijdens het 'Voorspel' / H. de La Fontaine Verwey. - 's-Gravenhage : Nijhoff. In: Opstellen door vrienden en collega's aangeboden aan Dr. F.K.H. Kossmann ter gelegenheid van zijn vijf en zestigste verjaardag en van zijn afscheid als bibliothecaris der gemeente Rotterdam: (1958), p. 20-34.

Een kleine geschiedenis van het land van Vianen / door P. Horden Jz.. - 2e dr. - Amsterdam, 1953. - 351 p. : ill., krt. ; in-8

Een kleine geschiedenis van het land van Vianen / door P. Horden Jz.. - [S.l. : s.n.] ; Amsterdam : [In eigen beheer], 1953. - [IV], 348 p. : ill., krt. ; 22 cm
Met losse krt.

De inboedel der heeren van Brederode op 't slot Batestein bij Vianen in de 17e eeuw / J.H. Hofman. - Gent, [1888]. - 28 p. ; 22 cm. Overdr. uit: Dietsche Warande; 1888, p. 595 e.v..